J. Facet AUF DIE FRAGE: WARUM NICHT IM CHOR ?

 Die Philosophen haben schon versucht

 die Welt zu verändern

 sie sind daran gescheitert

 weil nicht zu ändern ist:

 Wasser ist Wasser

 Feuer – Feuer, und wir

 wir sind vom gleichen Schlag

 nach seinem Bild, ihm gleich

 und wie er  pflegen wir

 uns heraus zu halten

               (1982)

                       DIE WAHLEN

                      Immer kannst du gewählt werden

                      es reicht schon

                      dass du in der Nähe bist

                      des Polizeiautos oder

                      du gibst deine Stimme zu laut ab

                      du kannst auch gewählt werden

                      heraus aus der Wohnung

                      in der Mitte der Nacht

                      ohne Schuhe unerwartet, plötzlich

                      weil doch die Wahlen geheim sein müssen

                        (1982)

                      aus dem Polnischen von  Pfr. i. R. Manfred Thon

                                                              DIE SCHEISSE

                                           z H. M. Enzensbergera

      stále o něm slyším řečí

      jako kdyby ono bylo všemu vinno

      ono, které tak tíše a skromně

      zaujímá mezi námi místo

      proč tedy špiníme

      jeho dobré méno

      a propůjčujeme je vedením

      vládám a společenským zřizením

          jako kdyby ono bylo všemu vinno

      ono, které pravděpodobně ze všech výtvorů

      člověka je nejmírumilovnější

      co ono nám vlastně udělalo

                                          (1974)

VOLBY

vždycky můžeš být zvolen

stačí pouze, když se ocitneš blízko

rozhlasového vozu, anebo hlasitě začneš hlasovat

můžeš být také vybrán z bytu

uprostřed noci, bez bot, náhle

nebot‘ volby musí  být přece tajné

                                                             (1982)

                           JINAK

                           co je nikou, výklenkem ve stěně

                           v níž se objeví skutečnost 

                           zbledl emigrantův ret

                           prst na Vilně

                           věta přikrytá lasturou

                           netřpytí se již hermetičně

                               (1998)

                   Hry a zábavy s losem

                   hráči hrají proti sobě

                   každý vyznačuje svoje stanoviště

                   vmáčknutým do země kamínkem

                   kterého se musí dotýkat pravým chodidlem

                   levým může libovolně vykročit

                   jeden z nich, zvolený losem

                   usiluje druhého trefit

                   zasáhnout, zbit; tamten se zas snaží

                   ihned se vyhnout

                   může se pířitom křičet nebo zpívat

                   hráči mají po ujednaném počtu životů

                   z kterých každý ztrácí po jednom

                   za každý zásah

                   nebo nezdařený výpad

                      (1977)

                                                JDE HORNíK CESTOU

                                                ve Slezsku žijí horníci

                                                horníci dobývají uhlí

                                                hovoří slezsky: pěrune, šichta a fedrovat

                                                pijí krupnik a na čapkách nosí péřowé chocholy

                                                polovina horníků hrá na trubku

                                                druhá polovina chodí na zápasy Górnika

                                                anebo hrá skat a pěstuje holuby

                                                dcerky horniíků se vdávají za horníky

                                                dcerky horníků rodí nové horníky

                                                kteří se ženi s dcerkami jinývh horníky

                                                Polsko, vypuštím tvé holuby z rukou

                                                padají do hlubin temných šachet

                                                           (1981)

                                  i řeka i brána

                                  i řeka i brána

                                  i kámen i panna

                                  každá cesta vede

                                  k Bohu do nebe

                                  a na zemi provází

                                  lidi dobré vůle 

                                     (1998)                    

           DEJ SI uplést věnec     

           pojd´, dej si uplést věnec

           a vložit na tvou hlavu

           v zahradě v Zářečí

           padají dozrálá jablka

           všechno, co je – již bylo

           raduj se, duše moje, v pokoji

                                    (03.10.1998)                

       TAK          

        tak nehřmotí o sebe kosti

        tak narážeji na sebe hvězdy

        tak krouží v tobě moje krev

                                                                                 Přeložil

                                                                               Prof. František Všetička

                     N.C.

                     Na fałszywych stuzłotówkach – widać to najlepiej

                     Pod słońce – tak jakby się jeszcze wahał,

                     Czy nie lepiej pójść za przykładem pitagorejczyków,

                     Którzy mieli zwyczaj przekazywania tajemnic

                     Swojej nauki ustnie: przyjaciołom, uczniom,

                     Najbliższym. Nie przez zazdrość

                     Jak czynią to kotlarze w powszechnym mniemaniu

                     Z tajemnicą pobielanych patelni

                     Obracanych w dłoni, srebrnych

                     Błyszczących jak srebrny pieniądz.

                     To znów  nic nie wartych garnków

                     Z których spływa cyna. Ale

                     Żeby nie narazić się na poniżenie, szyderstwo

                     I wzgardę tych, co nigdy nie zmarszczą czoła

                     Nad rzeczą, która nie miałaby im przynieść zysku.

                     Decyduje się oddać do publikacji, boć

                     U Cycerona już trafić można na wzmiankę,

                     Że Niketas sądził...A potem jeszcze

                     Parę nazwisk u Plutarcha i pitagorejczyk

                     Filolaos i Heraklejdes z Pontu i pitagorejczyk Ekfantos.

                     Cóż więc, że Laktancjusz, sławny zresztą pisarz

                     Lecz słaby matematyk stawia na arkana

                     I na nieśmiertelność. Skryba i kotlarz

                     Przestaje z monetą.

                          (1998)

                                

                            PO  11 WRZESNIA                    

 

                           inaczej patrzą na Polaków po 11 września 

         przemykających po zgliszczach; kurz i pył

         wydostaje się spod gruzów i oblepia z dymem

         włosy i rzęsy niczym bawełny puch

         bezpieczeństwo nakazuje zamykać na klucz

         zieloną kartę, Sozialversicherungsausweis

         kiedyś wreszcie powinien zapanować spokój

         człowiek musi mieć pracę, do renty prawo

         na wszelki wypadek, starość; po 11 września

         dni wloką się jak wozy drabiniaste, konne

         grzęzną po koła w bagnach nad Prypecią

         i nie ma nas pośród żywych już

         a pozostała tylko powinność osądzenia

         w Central-Park czerwone kokardy na drzewach

         drzewa  i  bramy  ustrojone z gałęzi

         Papież spotyka się z szamanami

         wyznawcami religii naturalnych w Asyżu

         modlą się razem o pokój dla świata

         bo nie ma pokoju, dopóki jest wojna

         i modły  są i wojny na świecie

         i modlą się wierzący, a którym wiary brak

         przykrywają z godnością głowy, albo też odkryci

         stoją na modłach jako na statkach do Ameryki

         kiedy syn krawca nicuje los

                           wywożą na Sybir, a byle kąt

         piwnica, pusta łyżka, fotografia, strych

         wygrzebany spod ruin drobiazg, mała rzecz

         nabiera wagi na sądzie ostatecznym

         kiedy wyrok już zapadł i tylko pęka dzban

         i rozrywa się obręcz, opada z oczu ćma

         w bramie zasuwa spada, zasypuje piach

         sprzęty i na podłodze upuszczone łzy

         to Polacy z wieżowców na Manhattanie

         wyjmują  rozkładające się zwłoki po kilku dniach

         ciała ofiar, trupi odór i jad; ktoś musi przecież

         Baudelaire nieżywą kobietę zamienia na złoto

         zaś  wilki na Syberii, alchemicy żywi za druty

                           kolczaste wyniesiony  kłopot  z egzystencją

         wydzierają z gardła wieczystej zmarzlinie

         kilka dni po 11 września koparki docierają do

         stacji metra, a tu szkło zakurzone nieco tylko

         nienaruszone w restauracyjnym wagonie

         szklanki, butelki, Whiskey In The Jar

         przyjmują wciąż kupony na loterię wizową

         spotykam kolejkę na Pięknej

                           przed Ambasadą; Titanic

         Mineralwasser – jedna mija drugą

         mówi, że była przez trzy miesiące

                           popracować trochę w Newadzie

         może wróci po studiach na stałe

                           gdybym był młodszy

                           kokardo